Studimet po sjellin gjithnjë e më shumë dëshmi se përdorimi i rrjeteve sociale mund të ndikojë negativisht në shëndetin psikologjik, veçanërisht kur bëhet fjalë për të rinjtë.

Shifra shqetësuese

Sipas një raporti amerikan, rastet e depresionit të rëndë u rritën 52% te adoleshentët (12–17 vjeç) nga 2005 deri 2017, dhe 63% te të rinjtë (18–25 vjeç) nga 2009 deri 2017 — periudhë që përkon me rritjen masive të përdorimit të rrjeteve sociale, nga 17% në 69% të popullsisë amerikane.

Gjatë karantinës së Covid-19, përdorimi i tepruar i rrjeteve sociale rriti gjasat për simptoma ankthi me 55% dhe depresioni me 43%. Një studim tjetër zbuloi se përdoruesit e rëndë të rrjeteve sociale kishin tri herë më shumë gjasa të përjetonin ankth të përgjithësuar krahasuar me përdoruesit minimalë.

Si ndikon te truri dhe emocionet

• Krahasimi social: shikimi i vazhdueshëm i jetëve "të përsosura" të të tjerëve nxit ndjenja inferioriteti, vetëvlerësim të ulët dhe pakënaqësi me imazhin trupor.
• Varësia nga "like-t": sjell izolim social dhe vetmi, duke zëvendësuar ndërveprimet reale.
• Gjumi i çrregullt: përmbajtja e pafundme nxit "scrollimin" e vazhdueshëm në kurriz të gjumit, çka rrit rrezikun për ankth dhe depresion.

Të rinjtë, më të prekur

Adoleshentët që kalojnë kohë të gjatë në Instagram, Snapchat apo TikTok raportojnë më shumë vetmi, pakënaqësi me trupin dhe rrezik për çrregullime të të ngrënit. Mbi 15.7% e adoleshentëve kanë qenë viktima të cyberbullying-ut. Prindërve u këshillohet: bisedë e hapur me fëmijët, ekuilibër mes kohës online dhe aktiviteteve reale, dhe krijim i një hapësire mbështetëse.

A ka edhe përfitime?

Rrjetet sociale nuk janë tërësisht të dëmshme. Ato mundësojnë lidhje mes njerëzve me përvoja të ngjashme, ofrojnë burime informacioni shëndetësor (74% e njerëzve përdorin internetin për informacion shëndetësor) dhe një hapësirë për vetë-shprehje.

Këshilla praktike

1. Vendosni kufij kohorë (p.sh. jo rrjete sociale pas orës 21:00).
2. Ndiqni llogari që frymëzojnë, jo ato që shkaktojnë krahasim negativ.
3. Bëni "detoksifikim dixhital" periodik.
4. Angazhohuni në mënyrë aktive, jo vetëm si vëzhgues pasiv.
5. Nëse ndjeni zili, vetmi ose pakënaqësi — ndaluni dhe reflektoni.

Rrjetet sociale nuk janë "të këqija" në vetvete, por përdorimi i tepruar dhe pa kontroll rrit rrezikun për ankth, depresion dhe izolim. Përdorimi i ndërgjegjshëm dhe i balancuar mbetet çelësi për ta mbajtur shëndetin mendor nën kontroll.