Gjykata amerikane vendos: Meta dhe kompani të tjera teknologjike duhet të përballen me mijëra padi për varësinë nga rrjetet sociale

Një gjykatë apeli amerikane vendosi të hënën që mijëra padi kundër Meta Platforms, Google (Alphabet), TikTok (ByteDance) dhe Snapchat (Snap Inc.) të vazhdojnë përpara. Padite pretendojnë se këto kompani i kanë dizajnuar qëllimisht produktet e tyre për t'i bërë të varur përdoruesit e rinj.

Vendimi i gjykatës

Gjykata e Apelit e Qarkut të Nëntë të SHBA-së, me seli në San Francisko, hodhi poshtë kërkesën e Meta-s dhe TikTok-ut për të anuluar një vendim të gjykatës së shkallës së parë. Ai vendim i detyronte kompanitë të përballeshin me mbi 3,000 padi të depozituara në gjykatën federale. Gjykata vlerësoi se kompanitë e kishin bërë apelimin tepër herët.

Kompanitë kishin argumentuar se Neni 230 i Aktit për Denjshmërinë në Komunikime (1996), i cili zakonisht i mbron kompanitë online nga padi për përmbajtjen e postuar nga përdoruesit, duhet t'i mbrojë ato edhe nga padi që i akuzojnë se nuk e kanë paralajmëruar publikun për natyrën "varësi-shkaktuese" të platformave.

Gjykata e Qarkut të Nëntë sqaroi se Neni 230 ofron mbrojtje ligjore ndaj përgjegjësisë, jo imunitet të plotë nga padi. Prandaj, sipas gjykatës, apelimi ishte i parakohshëm.

Meta humbet edhe kërkesën për shtyrjen e gjyqit

Gjykata refuzoi gjithashtu kërkesën e Meta-s për të shtyrë një gjyq që fillon të mërkurën, të ngritur nga 29 prokurorë të përgjithshëm shtetërorë. Ata e akuzojnë kompaninë për mbledhje dhe përdorim të paligjshëm të të dhënave të fëmijëve, për dizajnim të qëllimshëm të platformave me qëllim mbajtjen e të rinjve "të varur", dhe për mashtrim të konsumatorëve rreth sigurisë së platformave.

Lajmi vjen vetëm disa ditë pasi një gjyqtar në New Mexico kishte vendosur se Meta kishte krijuar "shqetësim publik" në shtet dhe e kishte urdhëruar të paguajë 567 milionë dollarë në një fond për shëndetin mendor të adoleshentëve.

Meta refuzoi të komentonte. TikTok nuk iu përgjigj menjëherë kërkesës për koment.

Mijëra padi në nivel federal dhe shtetëror

Padite janë depozituar nga shtete, bashki, distrikte shkollore dhe individë. Ato pretendojnë se kompanitë e rrjeteve sociale i kanë bërë qëllimisht të varur përdoruesit e rinj, duke kontribuar kështu në rritjen e rasteve të depresionit, ankthit dhe problemeve me imazhin trupor, si dhe në krizën më të gjerë të shëndetit mendor tek të rinjtë amerikanë.

Rastet janë centralizuara para gjyqtares federale Yvonne Gonzalez Rogers, në Oakland të Kalifornisë. Paditësit kërkojnë dëmshpërblime, gjoba dhe kompensime. Kompanitë kishin apeluar më parë vendimet e gjyqtares Rogers nga vitet 2023 dhe 2024, vendime që kishin lejuar në thelb vazhdimin e procesit gjyqësor.

Përveç padive federale, kompanitë përballen edhe me qindra padi të tjera në gjykata shtetërore. Rreth 3,300 prej tyre janë konsoliduar në një proces të vetëm në gjykatën shtetërore të Kalifornisë.

Precedentë të mëparshëm

Padia e parë që shkoi në gjyq në Kaliforni u ndoq nga afër si test i mundshëm për padi të ngjashme. Në mars, një juri në Los Anxhelos vendosi se Meta dhe Google kishin qenë të pakujdesshme në dizajnimin e platformave që dëmtojnë të rinjtë. Juria i akordoi 6 milionë dollarë një gruaje të re, e cila thotë se u bë e varur nga Instagram dhe YouTube që në fëmijëri.

Vendimi i New Mexico-s kundër Meta-s erdhi pas një faze të mëparshme të gjyqit. Në atë fazë, në mars, një juri e kishte urdhëruar kompaninë të paguante 375 milionë dollarë, pasi u konstatua se kishte mashtruar konsumatorët rreth sigurisë së platformave të saj.

Si Meta, ashtu edhe Google, e mohojnë akuzat në këto raste dhe kanë njoftuar se do t'i apelojnë vendimet.