Notimi në ujëra të hapura  lumenj, liqene apo det  po njeh një bum të vërtetë në vendet perëndimore, i nxitur nga rrjetet sociale dhe kërkimi për mënyra të lira për t'u ndjerë më mirë psikologjikisht. Studimet tregojnë se koha e kaluar pranë ujërave natyrore lidhet me shëndet mendor më të mirë dhe stres më të ulët. Por autoritetet shëndetësore paralajmërojnë shpesh për ndotje dhe sëmundje të fshehura në këto ujëra.

Kanalizime, minj dhe alga toksike

Lumenjtë e mëdhenj evropianë, si Temza në Londër apo Sena në Paris, kanë kaluar transformime të mëdha. Parisi ka investuar rreth 1.4 miliardë euro për pastrimin e Senës, ndërsa Londra ka ndërtuar një "super-kanalizim" 25 km të gjatë që mund të ruajë rreth 1.6 milionë metra kub ujë të përzier me shi para se ta dërgojë për trajtim.

Megjithatë, sipas Isabel Douterelo Soler, mikrobiologe mjedisi në Universitetin e Sheffield-it, "pas reshjeve të forta dhe stuhive, lumenjtë urbanë zakonisht bëhen të pasigurt për notim për të paktën 24 deri 72 orë", kryesisht për shkak të mbeturinave të kanalizimeve që derdhen direkt në lumenj kur sistemi mbingarkohet.

Cilat janë rreziqet kryesore

• Sëmundje gastrointestinale: Sa më shumë kontakt me ujin (veçanërisht gëlltitja e tij), aq më i lartë rreziku për diarre dhe dhimbje barku. Fëmijët janë më të rrezikuar, pasi gëlltisin më shumë ujë gjatë notimit.
• Leptospiroza: Një sëmundje bakteriale e transmetuar përmes urinës së brejtësve dhe kafshëve të fermave, që mund të shkaktojë dëmtim organesh dhe në raste ekstreme vdekje. Është raportuar te triatlonistë që notojnë në ujëra të hapura.
• Alga blu-jeshile (cianobakteret): Zhvillohen në pjesë të ngrohta ose me rrjedhje të ngadaltë të lumenjve, duke lëshuar toksina që irritojnë lëkurën dhe sytë, dhe në raste të rralla dëmtojnë mëlçinë apo sistemin nervor.
• Bakteret rezistente ndaj antibiotikëve: Studimet tregojnë se notuesit e rregullt (p.sh. surferat) kanë më shumë gjasa të bartin baktere E. coli rezistente ndaj antibiotikëve, çka i bën infeksionet më të vështira për t'u trajtuar.

Kur nuk duhet të notoni

Ekspertët këshillojnë të shmangni notimin nëse:

• Uji është i turbullt, jeshil-blu, si "supë bizele", ose ka shkumë e njolla mbi sipërfaqe.
• Ka erë kanalizimi ose kimikatesh.
• Ka peshq të ngordhur në ujë.
• Ka pasur reshje të forta ose stuhi në ditët e fundit.

Testet zyrtare nuk tregojnë gjithçka

Sipas rregullave evropiane, vendet e caktuara për notim monitorohen për baktere fekale (E. coli dhe Enterokoke), zakonisht me rreth 20 kampionë në sezon. Klasifikimet ("shkëlqyeshëm", "mirë", "e mjaftueshme" ose "e dobët") bazohen në të dhëna të katër viteve të fundit, jo në rezultatin e ditës. Kjo do të thotë që edhe një vend zyrtarisht i "sigurt" mund të mos jetë i tillë në një moment të caktuar veçanërisht pas shiut të fortë.

Në përgjithësi, lumenjtë dhe liqenet janë më të rrezikshëm se plazhet detare, sepse ndotja nuk hollohet aq shpejt sa në det, dhe janë më të ekspozuar ndaj ujërave të kanalizimeve dhe fermave.

Këshilla praktike për notim më të sigurt

• Shmangni notimin në ditët menjëherë pas shiut të fortë.
• Zgjidhni vende larg daljeve të kanalizimeve, marinave apo fermave me kafshë.
• Mos gëlltisni ujë gjatë notimit.
• Bëni dush pas notimit dhe mbuloni plagët e hapura para se të hyni në ujë.
• Kujdes i shtuar nevojitet për fëmijët, personat me sistem imunitar të dobësuar, ose ata që kanë plagë të hapura.
• Mos notoni vetëm  rreziqet nga uji i ftohtë dhe rrymat janë po aq reale sa ndotja.

  Notimi në ujëra të hapura mbetet një aktivitet me përfitime të vërteta për shëndetin mendor dhe fizik, por kërkon vëmendje ndaj kushteve të motit, cilësisë së dukshme të ujit dhe njohurive lokale. Siguria më e mirë vjen nga kombinimi i entuziazmit me kujdesin.