Një sasi në rritje studimesh po ndihmon për të dhënë përgjigje për pyetjen e lashtë të natyrës kundrejt mjedisit – dhe çfarë do të thotë kjo për identitetin tonë.

Shkencëtarët po eksplorojnë se si mjedisi dhe kultura ndikojnë në identitet. Ndërsa ADN-ja jep bazën, ajo nuk përcakton plotësisht kush jemi. Studime mbi binjakët identikë dhe jo-identikë sugjerojnë se gjenet shpjegojnë rreth 50% të ndryshimeve në tipare si inteligjenca, personaliteti dhe shëndeti mendor. Pjesa tjetër formësohet nga mjedisi – familja, kultura dhe përvojat.

Psikologët ndërkulturorë theksojnë se kultura ndikon jo vetëm në sjellje, por edhe në zhvillimin e trurit. “Do të ishe një person ndryshe po të kishe rritur në Tajvan,” thotë Ching-Yu Huang nga Universiteti Kombëtar i Tajvanit. Edhe me të njëjtën ADN, truri formohet ndryshe sipas kontekstit kulturor.

Studimet tregojnë gjithashtu ndryshime midis kulturave. Njerëzit në Perëndim shpesh e shohin veten si të pavarur, duke e përkufizuar identitetin përmes tipareve personale, ndërsa aziatikët e Lindjes e lidhin veten më shumë me rolet sociale dhe marrëdhëniet. Tiparet e personalitetit si shoqërueshmëria, bindshmëria dhe hapja ndaj eksperiencës mund të ndikohen nga kultura ku rritemi.

Filozofët shtojnë një shtresë tjetër në debat. Disa argumentojnë se “vetja e vërtetë” mbetet e pandryshuar, pavarësisht prej rritjes, ndërsa të tjerët mendojnë se identiteti është kryesisht i formuar nga mjedisi dhe përvojat. Sipas Philip Goff nga Universiteti i Durhamit, “Ka shumë pak mundësi për një përgjigje të prerë se a do të isha unë personi tjetër në një rreth tjetër.”

Në fund, vendi dhe mënyra se si rritemi lënë shenjë të pashlyeshme mbi identitetin tonë. Ndërsa gjenet formojnë bazën, mjediset dhe kulturat ku jetojmë luajnë një rol kyç në atë që bëhemi. BBC